Terug naar specialisaties

Oncologie. Begeleiding bij en na operatie, chemokuren en radiotherapie

Fysiotherapie bij kankerpatiënten richt zich specifiek op bewegingsproblemen als gevolg van kanker. Deze problemen kunnen het gevolg zijn van de ziekte zelf of van de medische behandelingen.

Voorbeelden hiervan zijn: stug littekenweefsel, huidveranderingen, conditieverlies, lymfoedeem (vochtophoping), verminderde beweeglijkheid van de gewrichten, verminderde spierkracht, vermoeidheid, spanningsklachten en pijn.

Fysiotherapie kan worden ingezet in alle fasen van de ziekte:

  • de curatieve fase, dus tijdens de behandelingen tegen kanker
  • de herstelfase, als de patiënt moet herstellen van de (soms ingrijpende) behandelingen
  • tijdens de nazorg, als de patiënt genezen is verklaard
  • de chronische fase, als de ziekte niet genezen maar wel onder controle is
  • de palliatieve fase, als genezing niet meer mogelijk is
  • de terminale fase

In de curatieve fase is alles gericht op het bestrijden van de kanker. De fysiotherapeut kan in deze fase helpen bij het beperken van conditieverlies of het verlichten van spanningsklachten.

In de herstelfase gaat het om herwinnen van beweeglijkheid, kwaliteit van leven en het herwinnen van controle over de activiteiten van het dagelijkse leven. De fysiotherapeut kan bijvoorbeeld helpen met een trainingsprogramma en adviseren bij het hervatten van werk en sport.

Als de patiënt na een succesvolle behandeling genezen is verklaard, zijn er soms wel blijvende gevolgen zoals bewegingsproblemen of vermoeidheid. Goede nazorg is dan belangrijk.

Soms kan de ziekte niet (volledig) worden genezen maar wel onder controle gebracht en gehouden. Kanker krijgt dan meer het karakter van een chronische ziekte. Dit heeft fysieke, psychische en sociale gevolgen voor de patiënt. Iedere patiënt moet op eigen wijze leren omgaan met de nieuwe situatie. De oncologie fysiotherapeut behandelt voorkomende klachten en ondersteunt dan wel coacht de patiënt.

De palliatieve fase begint op het moment dat de patiënt te horen krijgt dat genezing niet meer mogelijk is en de behandeling ook niet meer op genezing wordt gericht. Deze fase kan weken, maanden maar soms ook jaren duren. Kwaliteit van leven staat in deze fase centraal! De fysiotherapeut kan helpen om zolang mogelijk een actief leven te leiden. De wens van de patiënt staat hierbij centraal.

In de terminale fase wordt het duidelijk dat het levenseinde nadert. De patiënt moet afscheid nemen van zijn naasten en van het leven. Het comfort van de patiënt staat centraal. De fysiotherapeut kan bijvoorbeeld helpen bij het zoeken naar de meest comfortabele houding. Ademhalingsoefeningen kunnen verlichting geven bij benauwdheid. Pijn en angst kunnen verminderen door ontspanningsoefeningen.

De oncologie fysiotherapeut

De oncologie fysiotherapeut is een gespecialiseerde fysiotherapeut die zich bezig houdt met de fysiotherapeutische behandeling van patiënten met kanker. Hij of zij heeft gedurende een twee jarige post-hbo opleiding de kennis, vaardigheden en competenties verworven, die nodig zijn bij de (complexe) problematiek van deze patiëntengroep. Om de oncologiepatiënt goed te kunnen begeleiden is kennis van de ziekte, de medische behandelingen en de gevolgen daarvan van belang. De fysiotherapeut moet op de hoogte zijn van de (on)mogelijkheden van de fysiotherapeutische behandeling bij mensen met kanker. Hij of zij moet weten wanneer een patiënt in aanmerking komt voor oncologie fysiotherapie en goed met alle andere betrokken partijen kunnen communiceren.

Naast de fysiotherapeutische behandeling bij mensen met kanker kan de oncologie fysiotherapeut ook een coachende en adviserende rol spelen bij collega fysiotherapeuten, huisartsen en andere hulpverleners, bijvoorbeeld door een eenmalig oncologie fysiotherapeutisch consult.

Voor een oncologie fysiotherapeut bij u in de buurt kijkt u op www.nvfl.nl

© 2008
Werkgroep
Fysiotherapeuten binnen de Oncologie

Terug naar specialisaties